Chủ trương của các tác giả Tân Ước không phải là để lại cho hậu thế một cuốn tiểu sử về Đức Giêsu, cho bằng rao giảng về một niềm tin vào Ngài. Tuy nhiên, Đức Giêsu là con người thuộc về lịch sử của nhân loại, chứ không phải là một huyền thoại. Dựa theo các dữ kiện của Tân Ước và của các sử gia đương thời, ta có thể nói sơ qua về lai lịch cuộc đời Ngài.
Việc Đức Giêsu sinh ra, đã được gắn liền với lịch sử nhân loại, đến nỗi người ta lấy năm sinh của Ngài làm mốc chia thời gian lịch sử : trước hoặc sau Chúa Giáng sinh (before Christ, viết tắt: B.C. = trước Chúa Giáng sinh; after Christ hoặc Anno Domini, viết tắt: A.D. = sau Chúa Giáng sinh; hay còn gọi là trước hoặc sau Công nguyên)[2].
Hài nhi Giêsu lớn lên như bao đứa trẻ khác, cũng đi học, cũng học nghề của “cha” mình, cũng phải lao động để đỡ đần kinh tế gia đình. Nhưng chính trong cuộc sống đó, Đức Giêsu có dịp gặp gỡ, tiếp cận với nhiều người, tiếp cận với mọi sinh hoạt trong cuộc sống thường ngày. Vì thế, khi đi giảng, Ngài kể những câu chuyện khơi nguồn từ những sinh hoạt đời thường. Chẳng hạn Ngài bảo : Nước trời giống như người đàn bà kia lấy một tấm men bỏ vào ba đấu bột, thế là men làm cho cả khối bột dậy lên (x. Mt 13,33; Lc 13, 20-21). Hay Ngài mô tả: Nước Trời giống như người kia đi gieo hạt giống, hạt thì rơi trên vệ đường, hạt thì rơi vào bụi gai, hạt thì rơi trên đá sỏi, hạt thì rơi vào đất tốt... (x. Mt 13, 1-9; Mc 4, 3-9; Lc 8, 5-8)... Giảng về Nước Trời, giảng về những chân lý rất cao siêu, mà bằng chính những ngôn ngữ và hình ảnh rất đời thường.
Khi đi rao giảng, Ngài thường kể chuyện, gặp gỡ, đối thoại. Nhưng đồng thời có những hành động kèm theo. Ngài thực hiện các phép lạ trên thiên nhiên: dẹp yên bão tố; phép lạ trên bệnh tật: chữa lành bệnh nhân. Ngài thực hiện các phép lạ đó vì tình yêu thương con người, và cũng là biểu lộ quyền năng của Ngài.
Ta cũng cần để ý đến cách sống và cách cư xử của Đức Giêsu. Gio-an kể lại: “Lúc ấy các kinh sư và người Pha-ri-sêu dẫn đến trước mặt Đức Giêsu một phụ nữ bị bắt gặp đang ngoại tình. Họ để chị ta đứng ở giữa, rồi nói với Người: ‘Thưa Thầy, người đàn bà này bị bắt quả tang đang ngoại tình. Trong sách Luật, ông Mô-sê truyền cho chúng tôi phải ném đá hạng đàn bà đó. Còn Thầy, Thầy nghĩ sao?’ Họ nói thế nhằm thử Người. Nhưng Đức Giêsu cúi xuống lấy ngón tay viết trên đất. Vì họ cứ hỏi mãi, nên Người ngẩng lên và bảo họ: ‘Ai trong các ông sạch tội, thì cứ việc lấy đá mà ném trước đi.’ Rồi Người lại cúi xuống viết trên đất. Nghe vậy, họ bỏ đi hết, kẻ trước người sau, bắt đầu từ những người lớn tuổi. Chỉ còn lại một mình Đức Giêsu, và người phụ nữ thì đứng ở giữa. Người ngẩng đầu lên và nói: ‘Này chị, họ đâu cả rồi? Không ai lên án chị sao?’ Người đàn bà đáp: ‘Thưa ông, không có ai cả.’ Đức Giêsu nói: Tôi cũng vậy, tôi không lên án chị đâu! Thôi chị cứ về đi, và từ nay đừng phạm tội nữa!” (Ga 8, 3-11).
Cách ứng xử của Đức Giêsu vừa khôn ngoan vừa nhân hậu, nhưng sự nhân hậu đó không có nghĩa là đồng loã với tội lỗi, bởi vì sau đó quay lại phía người phụ nữ, Ngài nói với chị: Tôi không kết án chị đâu, chị về đi và đừng phạm tội nữa!Cách ứng xử giống như vậy, ta sẽ gặp nhiều trong các sách Tin Mừng. Qua cách ứng xử, ta khám phá ra con người của Đức Giêsu.
Khi đi rao giảng, Đức Giêsu loan báo Nước Trời bằng lời nói và hành động, cho nên trong cuộc sống, Ngài có những mối liên hệ, đồng thời cũng có những đối kháng. Đức Giêsu cũng có nhiều học trò đi theo, trong số ấy có một nhóm Ngài chọn cách đặc biệt, gọi là “Nhóm Mười Hai”, và trong số 12 này thì trung thành đến cùng chỉ được 11, còn một thì bán Thầy.
Đức Giêsu xưa vì cảm thương với những người đau khổ, Ngài cũng chữa bệnh cho nhiều người. Chính vì vậy, Ngài có muốn giữ kín cũng không được. Người ta theo nhau tuốn đến với Ngài rất đông. Nhưng rồi sẽ đến một ngày, cái quần chúng đông đúc tuốn đến với Ngài ấy, nó lên án, đòi đóng đinh Ngài, và trong số quần chúng ấy thì có những thù địch thực sự, đó là những người ở trong nhómPha-ri-sêu; Sa-đu-sê-ô,những nhóm kinh sư.
Chính cuộc đối kháng giữa Đức Giêsu và những phe nhóm thù nghịch, càng ngày càng gia tăng, rồi lên đến đỉnh cao, khi họ quyết định phải thủ tiêu Ngài cho bằng được. Từ chỗ đó, Đức Giêsu đã bị bắt, đã bị tra tấn, bị đưa ra toà và cuối cùng bị dẫn lên trên đồi Can-vê, chịu đóng đinh, chịu chết.
Tuy nhiên, cuộc đời Ngài không chấm dứt ở cái chết, mà đối với Phao-lô, trọng tâm của Tin Mừng Đức Giêsu Kitô là cuộc Tử nạn và Phục sinh của Ngài[3]. Về vấn đề này, ta sẽ đề cập đến sau. Bây giờ, dựa vào các dữ kiện lịch sử, văn hoá xã hội và đặc biệt là cuốn sách Tân Ước, ta có thể thiết lập một tờ khai lý lịch về Đức Giêsu như sau :
1/ Tên gọi : tên thật của Ngài là Giêsu, còn Kitô chỉ là biệt hiệu. Trong tiếng Do-thái, Jeshu là tiếng tắt của Jehoshua, nghĩa là Giavê cứu chữa. Theo Mát-thêu và Lu-ca (Mt 1,21; Lc 1,31), đây là tên mà thiên sứ truyền đặt khi bà mẹ mang thai. Kitô là danh từ Hy-lạp (Christos), nghĩa là kẻ được xức dầu, tương đương với từ Mashíah trong Do-thái.
2/ Tên cha : Khi hỏi tên cha, thiên hạ kháo nhau rằng Đức Giêsu là con của ông Giuse (Lc 3,23; 4, 22; Ga 1,45; 6, 42).Mát-thêu và Lu-ca cho biết thêm: ông Giuse là chồng bà Maria, nhưng không phải là cha ruột của Đức Giêsu, bởi vì việc thụ thai xảy đến do sự can thiệp đặc biệt của Thánh Thần (Mt 1, 16.18; Lc 1, 26-38).
3/ Tên mẹ : Trong các sách Tin Mừng, người ta gọi thân mẫu Đức Giêsu là “bà Maria” (x. Mc 6,3; Mt 13, 55-56). Ngoài ra không thấy nói thêm gì về danh xưng của Mẫu Thân Ngài.
4/ Nơi sinh : Theo Mát-thêu, lúc Đức Giêsu ra đời, thánh Giuse đã ở tại Bê-lem rồi; nhưng sau đó phải lánh nạn sang Ai-cập, rồi về lập nghiệp tại Na-da-rét ở Ga-li-lê (miền Bắc). Còn theo Lu-ca, ông Giuse đang sống tại Na-da-rét, thì phải đem vợ mình về Bê-lem để thực hiện việc điều tra dân số; tại Bê-lem, bà Maria sinh con. Không rõ họ trở lại Na-da-rét lúc nào[4].
5/ Năm sinh : Không biết. Mát-thêu và Lu-ca (Mt 2,1; Lc 1, 5.26) chỉ nói là dưới thời vua Hê-rốt. Đối với các thánh sử, ngày tháng năm sinh của Đức Giêsu hình như không quan trọng lắm. Mãi tới khoảng năm 336, phụng vụ Rô-ma mới ghi lễ Chúa giáng sinh vào ngày 25 tháng 12, để thế vào lễ kính mặt trời của dân Rô-ma.
6/ Hộ khẩu : Na-da-rét (Lc 4,16), vì thế người ta gọi là Giêsu Na-da-rét (Mc 1,24; Mt 21, 10-11; Cv 10,37). Mt 2,23 và Lc 1,26 gọi Na-da-rét là một thành phố, nhưng danh từ này được bản LXX dùng để ám chỉ một khu dân cư bất kỳ lớn nhỏ. Thực ra, khi bắt đầu sứ vụ, Đức Giêsu thường hay vắng nhà và tá túc nơi nhà bạn bè. Có lúc người ta thấy Ngài ở Ca-pha-na-um (Mc 2,1; Mt 4,13), có bữa thì dừng chân tại Bê-ta-ni-a (Mc 11,1; 14,3).
7/ Thân trạng : Vào thời Đức Giêsu, hiện tượng đàn ông độc thân không có gì ngược đời, tuy không thịnh hành lắm. Lý do Đức Giêsu không lập gia đình, có lẽ được giải thích ở Mt 19,12 (... vì Nước Trời).
Như vậy, dựa vào các tư liệu lịch sử, văn hoá và đặc biệt là các sách Tin Mừng, ta biết chắc rằng Đức Giêsu không phải là một nhân vật huyền thoại, mà là một nhân vật lịch sử có thật. Một con người đã sống cuộc sống làm người giống như chúng ta, có những vui sướng khổ đau, có những hạnh phúc và buồn tủi. Ngài chia sẻ với ta cuộc sống đó. Đức Giêsu là con người hoàn toàn có thật trong lịch sử.
[2] Thực ra có một vấn đề về năm sinh của Đức Giêsu. Năm 525, vâng lệnh ĐGH Gioan I, tu sỹ Denys le Petit tính rằng Đức Giêsu ra đời vào năm -753, năm thành lập Rôma. Nhưng các nhà sử học đều cho rằng Denys đã tính nhầm mất 7 năm, tức là năm Chúa Giêsu ra đời là năm đế chế La-mã thứ 747, tương đương năm -7. Theo Tin Mừng thì Chúa Giêsu sinh ra dười thời vua Herod (x. Lc 2, 1-20), nhà vua đã ra lệnh giết các trẻ thơ nhi để trừ hậu hoạ, vua Herod từ trần vào năm 4 (tcn). Vậy, năm sinh nhật của Chúa Giêsu phải tính lùi lại từ 4 đến 6 năm.
Bản quyền thuộc Tổng Giáo Phận Hà Nội
Tòa Tổng Giám Mục Hà Nội, 40 phố Nhà Chung, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Email: tgphanoi@gmail.com - Tel: 04 3825 4424 - Fax: 04 3928 5073
