001286257

CÁC MỐI PHÚC CỦA ĐỨC GIÊSU

Tin Mừng theo thánh Mát-thêu kể rằng :

“Thấy đám đông, Đức Giêsu lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên. Người mở miệng dạy họ rằng: Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ. Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được đất hứa làm gia nghiệp. Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an. Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng. Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương. Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa. Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa. Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ.

Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật là lớn lao.” (Mt 5, 1-12).

Bài giảng này của Đức Giêsu được gọi bằng nhiều tên khác nhau, có thể gọi là “tám mối phúc thật”, hay “bài giảng trên núi”, hoặc “hiến chương Nước Trời” (1). Gọi là “bài giảng trên núi”, vì ngay ở câu đầu tiên, đã nói đến việc Đức Giêsu lên núi.

Thực ra, chữ “núi” trong Tin Mừng Mát-thêu mang một ý nghĩa thần học hơn là địa dư. Chủ ý tác giả muốn trình bày Đức Giêsu là Mô-sê mới. Trên núi Si-nai, ông Mô-sê lãnh nhận lời của Thiên Chúa và truyền lại cho dân Ít-ra-en. Hôm nay, cũng trên núi, Đức Giêsu là Lời của Thiên Chúa, truyền lại cho dân Ít-ra-en mới, mà các tông đồ là nền tảng của dân ấy (2). Bài giảng về tám mối phúc mà Đức Giêsu đã giảng trên núi (3), là bài giảng quan trọng vào bậc nhất, vì bài giảng đó được coi là bản Hiến chương của Nước Trời.

Bản Hiến chương này nhấn mạnh đến tinh thần nghèo khó, hay đúng hơn là nhấn mạnh đến sự siêu thoát. “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó”: câu này nghe có vẻ hơi khó hiểu, nhưng không phải là không thể hiểu được. Khi để ý kỹ, ta sẽ thấy trong mỗi câu bao giờ cũng có hai vế: “Phúc thay... vì Nước Trời là của họ”. Vì Chúa là của anh em, vì phần thưởng của anh em trên trời thật lớn lao.

Lẽ thường trong đời người, ta thấy có những mối tương giao. Trước hết là tương quan với tha nhân. Không bao giờ ta sống một mình, mà luôn sống với người khác. Cho nên người ta phải “làm đẹp khuôn mặt”, vì khuôn mặt là cách thế ta xuất hiện với đời.

Tương quan thứ hai là tương quan với thế giới vật chất. Thế giới vật chất, có thể hiểu là thiên nhiên bao quanh ta, rồi những đồ vật mà ta sử dụng, và cụ thể nhất có thể vẫn là đồng tiền. Bởi vì, vào thời chưa văn minh lắm, thì con người trao đổi với nhau bằng những hiện vật: “ông đưa chân giò, bà thò chai rượu”. Nhưng khi xã hội tiến lên một mức văn minh, người ta có đồng tiền để làm tiêu chuẩn cho việc trao đổi hàng hoá. Cho nên đồng tiền trở thành một cái gì rất cụ thể.

Ngoài những tương quan đó, ta có một mối tương quan nữa, đó là tương quan với Ông Trời, với Siêu Việt, người có đức tin gọi là tương quan với Thiên Chúa.

Như thế, lẽ thường sống ở đời là sống trong những mối tương quan căn bản đó: tương quan với tha nhân; với thế giới vật chất; và với Thiên Chúa (Đấng Siêu Việt).

Bài Giảng Trên Núi của Đức Giêsu cho thấy: Mối tương quan nền tảng trong đời ta là tương quan với Thiên Chúa. “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ; phúc thay ai hiền lành vì họ sẽ được đất hứa làm gia nghiệp”. Nước Trời hay Đất Hứa, thì chính là Nước Thiên Chúa, là Thiên Đàng thôi. “Phúc thay ai sầu khổ vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an...; phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương...”, luôn luôn là như vậy.

Mối tương quan làm nên hạnh phúc căn bản của ta, Đức Giêsu cho thấy, đó là tương quan với Thiên Chúa. Khi ta đã có một chọn lựa căn bản là Nước Thiên Chúa, thì chọn lựa đó sẽ âm thầm chi phối cách sống hàng ngày của ta.

Ví dụ : Một sinh viên đang học đại học, biết là còn mấy năm nữa mới ra trường, nhưng mà cứ âm thầm phấn đấu... để đạt được mảnh bằng đại hocï, mảnh bằng đại học trong tương lai ấy đã âm thầm chi phối cách sống của cậu sinh viên ngay từ hôm nay. Mọi khi có ít tiền, cậu có thể lấy tiền đó để đi chơi đó đây, nhưng bây giờ thì khác, cậu sẽ để dành để mua một quyển sách cần thiết cho môn học. Mọi khi có giờ rảnh là đi uống cà phê, còn bây giờ thì lại phải ráng ngồi nhà mà làm bài cho xong. Điều đó ta thấy rất là rõ. Nói tóm lại, khi muốn làm gì thì phải có mục đích, và chính mục đích ấy chi phối lối sống của ta.

Tương tự như vậy, nếu mục đích của ta, như Đức Giêsu nói là Nước Trời, là chính Thiên Chúa, chứ không phải là cái gì khác, thì mục đích ấy dù chưa đạt được ngay lúc này, nhưng nó đã âm thầm chi phối cách sống của ta ngay từ hôm nay.

Như vậy, tương quan của ta với Thiên Chúa, chi phối tất cả những mối tương quan khác. Đức Giêsu nói: “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó”. Câu nói này, chúng ta hiểu là một thái độ siêu thoát.

Người ta kể rằng : chiều kia có một vị tu sĩ Ấn giáo, vì đi bộ cả ngày mệt mỏi, ông ghé vào một gốc cây, tính nghỉ qua đêm ở đấy. Ông vừa ngồi xuống thì bỗng thấy một người nông dân chạy tới vái lạy và nói: “Đêm qua tôi nằm mơ thấy một vị thần bảo: cứ đến gốc cây này gặp một tu sỹ, ông ấy có viên ngọc quý, và ông ta sẽ cho. Vậy, xin thầy làm ơn cho tôi viên ngọc đó đi!”. Vị tu sĩ nghĩ ngợi rồi nhớ ra: hôm đó trên đường đi, ông gặp một hòn đá to bằng nắm tay, thấy nó lóng lánh đẹp, bèn nhặt cho vào giỏ. Lúc ấy ông mở giỏ, cầm hòn đá lên và hỏi: “Có phải hòn đá này không? Được, anh muốn thì ta cho”. Người nông dân được viên ngọc thì hết sức vui mừng, anh ta vội vàng đón lấy và chạy thẳng về nhà.

Mới mờ sáng sớm hôm sau đã thấy anh ta chạy đến chỗ vị tu sĩ. Hôm nay trông vẻ mặt anh ta bơ phờ, dấu chỉ của một đêm không ngủ. Vị tu sĩ ngạc nhiên hỏi: “Sao anh quay lại đây làm gì nữa?” Người nông dân đáp: “Thưa thầy, xin thầy cho tôi cái mà nhờ đó thầy đã cho tôi viên ngọc quý một cách dễ dàng như vậy!”.

Anh tưởng với viên ngọc đó thì đời anh sẽ sung sướng, nhưng đêm qua vì món tài sản lớn đó mà gia đình anh bị xáo trộn và có sự bất hoà... Hoá ra của cải không làm cho người ta hạnh phúc. Đó là một chân lý mà anh đã khám phá ra. Vì thế anh mới đến xin vị tu sĩ cho anh cái mà nhờ đó ông đã cho không viên ngọc quý một cách dễ dàng. Cái đó chính là tâm hồn siêu thoát.

Tâm hồn nghèo khó đó là một tâm hồn siêu thoát, sử dụng của cải mà không lệ thuộc nó. Thánh Phaolô nói: “Ai khóc lóc, hãy làm như không khóc; ai vui mừng, như chẳng vui mừng; ai mua sắm, hãy làm như không có gì cả; kẻ hưởng dùng của cải đời này, hãy làm như chẳng hưởng. Vì bộ mặt thế gian này đang biến đi” (1 Cr 7, 30-31).

Sống ở đời, không ai mà không cần đến đồng tiền, cần đến vật chất. Tuy nhiên, đối với tiền bạc, đúng ra ta phải là chủ và nó là đầy tớ cho ta. Nghĩa là ta sử dụng của cải vật chất mà không lệ thuộc vào nó. Nhưng trong thực tế, có thể nhiều khi ta lại là đầy tớ cho tiền bạc hay vật chất, cho nên nó sai làm gì ta phải làm nấy, nó khiến thế nào ta phải làm theo như vậy. Vì đồng tiền mà xảy ra biết bao nhiêu cảnh thương tâm trong xã hội; vì đồng tiền mà bao nhiêu mối quan hệ tốt đẹp bị đổ vỡ.

Đối với Đức Giêsu thì : một khi ta đã chọn được Nước Trời, chọn được Thiên Chúa rồi, thì tương quan của ta với thế giới vật chất phải là một tương quan siêu thoát. Ta sử dụng của cải vật chất, nhưng ta làm chủ chúng, chứ không để chúng làm chủ ta.

Trong quan hệ với người khác, Đức Giêsu nhấn mạnh đến mối tương quan tình thương: “Phúc thay ai hiền lành...; phúc thay ai khát khao nên người công chính...; phúc thay ai xót thương người...; phúc thay ai xây dựng hoà bình...”. Tất cả những điều đó, đều nhấn mạnh đến mối quan hệ giữa người với người phải là một mối quan hệ tình thương. Một người đã chọn Nước Trời làm mục đích của mình, đã chọn mối quan hệ với Thiên Chúa làm căn bản cho mọi quan hệ, thì người đó phải là người xây dựng một mối tương quan yêu thương đối với tha nhân, chứ không phải là mối tương quan của hận thù, giết chóc hay oán hờn.

Cuối cùng, còn một mối tương quan nữa đó là tương quan với chính mình. Nhiều khi ta tự làm khổ mình, bởi vì ta không biết chấp nhận cái mà ta là. Ta đau khổ bởi vì vóc dáng cũng như khuôn mặt của ta không được như người khác. Vì thế, đối với chính bản thân, ta cũng phải biết chấp nhận cái mà mình là, và hãy bắt đầu vui sống với hiện tại. Đối với chính mình, ta cũng phải có thái độ siêu thoát.

Tóm lại, khi bước trên con đường hạnh phúc mà Đức Giêsu đề nghị, dần dần ta mới khám phá ra hạnh phúc chính là ở một tâm hồn bình an, một tâm hồn siêu thoát. Khi trong lòng đã có hạnh phúc, thì dù ở bất cứ nơi đâu ta cũng hạnh phúc. Bởi vì ta đi tới đâu thì lòng ta ở đó, và hạnh phúc ở trong trái tim, trong tâm hồn ta.

(1). NHÓM PHIÊN DịCH CGKPV, Kinh Thánh Tân Ước, (chú giải Mt 5, 1-12), trg. 67.

(2). TANILA HOÀNG ĐắC ÁNH, sách đã dẫn, trg. 88-89.

(3). Khi Đức Giêsu hiển dung, tỏ vinh quang của Ngài ra với các môn đệ, Ngài cũng “hiển dung” trên núi (x. Mt 17, 1-5).

Lm. GB. Lê Xuân Tuyến